De eerste spoorlijn 1839

Sneller vervoer

Lees voor...

Op 20 september 1839 reed stoomlocomotief ‘De Arend’ van Amsterdam naar Haarlem. Hij deed er 25 minuten over. Niets bijzonders zou je denken, maar dat was wel de opening van de eerste spoorlijn van Nederland.

Waar is dat nou voor nodig?

Veel mensen vonden het maar niets: het ging veel te hard en het maakte veel te veel lawaai. En waar was zo’n nieuw vervoermiddel nou voor nodig? De trekschuit deed het toch nog prima! En hoe zat het met de veiligheid? Was in Gent niet pas nog de stoomketel van een trein uit elkaar gespat? Dat kon toch allemaal niet goed gaan!?

De trein wordt al snel heel belangrijk

Ondanks al dat wantrouwen was dat treinritje het begin van een nieuwe tijd. Er veranderde heel veel, heel snel. Het traject Amsterdam-Haarlem werd uitgebouwd naar Rotterdam. De tweede belangrijke spoorlijn volgde vanaf 1843: Amsterdam-Utrecht. Meer spoorlijnen volgden en al die lijnen waren van verschillende spoorwegmaatschappijen en niet zoals nu van één bedrijf. Rond 1900 was de trein het belangrijkste vervoermiddel in Nederland.

Even op en neer van Zeeland naar Amsterdam

Voor ons is reizen heel normaal. We hebben auto’s en vliegen is normaal. Maar dat was vroeger niet zo. Voor de komst van het spoor kostte reizen heel veel tijd. Het was voor de meeste mensen erg duur, en soms zelfs gevaarlijk; je kon gemakkelijk overvallen worden. De trein heeft heel veel veranderd in Nederland. Doordat de trein zo snel was, leek het alsof Nederland kleiner werd. Voor de trein gingen mensen uit Limburg echt niet ‘even’ naar Amsterdam. En iemand uit Friesland kwam waarschijnlijk nooit in Zeeland. De spoorlijnen verbonden de provincies op een betere manier en treinen maakten het reizen veel prettiger. Mensen uit alle streken kregen meer contact met elkaar. De trein is dus heel belangrijk geweest voor de eenwording van Nederland.

Fabrieken hebben treinen nodig

Aan het eind van de 19e eeuw, rond 1870, kwam in Nederland de industrialisatie op gang. Er kwamen steeds meer fabrieken en er moest steeds meer vervoerd worden. Grondstoffen en arbeiders moesten naar de fabrieken toe en producten moesten de fabrieken uit. De trein was daar heel belangrijk voor. Dankzij de industrialisatie groeide het spoorwegennet enorm. Begin 1900 had Nederland heel veel spoorlijnen. Vanaf de jaren dertig werden veel lijnen weer gesloten, vooral buurtspoorwegen.

De Nederlandse Spoorwegen

Alle spoorlijnen waren steeds van allerlei verschillende bedrijven geweest. In 1938 werden ze allemaal bij elkaar gebracht in één bedrijf, een bedrijf van de staat: de Nederlandse Spoorwegen. In 1995 werd het bedrijf zelfstandig. Vanaf dat moment was de NS niet meer van de Nederlandse staat. Toch bemoeit de regering zich nog steeds veel met de NS en alles wat ze doen. Daaraan kun je zien hoe belangrijk het spoor nog steeds is voor Nederland.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8