Suriname en de Nederlandse Antillen vanaf 1945

Dekolonisatie van de West

Lees voor...

Willemstad, de hoofdstad van Curaçao, heeft een kleurrijke architectuur, die getuigt van de geschiedenis van deze haven en handelsstad sinds 1635. Curaçao is een van de zes Antilliaanse eilandgebieden die deel uitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden, samen met Aruba, Bonaire, Saba, St. Maarten en St. Eustatius. Tot 1975 hoorde ook Suriname daar bij.

De relaties tussen Nederland en de koloniën in 'de West' zijn in de tweede helft van de twintigste eeuw ingrijpend veranderd. In de Tweede Wereldoorlog bleven Suriname en de Nederlandse Antillen vrij. Ze steunden de geallieerden militair en met grondstoffen die belangrijk waren voor de oorlogsindustrie, zoals bauxiet en olie. Na de oorlog kregen zij als zogeheten overzeese gebiedsdelen regionale autonomie en algemeen kiesrecht. De nieuwe verhoudingen werden in 1954 vastgelegd in het 'Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden', een soort grondwet voor een transatlantisch koninkrijk met autonome rijksdelen.

Begin jaren zeventig - veel Afrikaanse en Aziatische landen waren al gedekoloniseerd - gingen ook in Suriname stemmen op voor onafhankelijkheid. Nederland sloot daar, onder leiding van PvdA-premier Joop den Uyl, meteen op aan. Binnen twee jaar stelde hij samen met Henck Arron, premier van de Surinaamse coalitieregering, een regeling op, die na stevige oppositie onder leiding van Jagernath Lachmon uiteindelijk op 25 november 1975 leidde tot een unanieme aanvaarding van de onafhankelijkheid. Nederland zegde toe Suriname gedurende een lange periode met ontwikkelingsgeld te blijven steunen. Die belofte werd een aantal jaren opgeschort na de Decembermoorden van 1982.

De spanning tussen de verschillende bevolkingsgroepen in de aanloop van de onafhankelijkheid, onzekerheid over de toekomst en de keuze die iedere inwoner moest maken tussen Surinaams of Nederlands staatsburgerschap, leidden rond 1975 tot het vertrek van ruim 130.000 Surinamers naar Nederland. In de relatie tussen Nederland en de Antillen bleef het Statuut van 1954 van kracht. Daarbinnen kreeg Aruba in 1986 de zogeheten Status Aparte en sinds 1996 is het een eigen land in het Koninkrijk.

Sinds 2005 is ook met de andere eilanden gesproken over vernieuwing van de verhoudingen. Op 10 oktober 2010 werd het Statuut aangepast en hielden de Nederlandse Antillen op te bestaan. Curaçao en Sint Maarten zijn nu zelfstandige landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Ze zijn verantwoordelijk voor hun eigen landsbestuur en wetgeving. Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn bijzondere gemeenten van Nederland. Op deze zogenoemde BES-Eilanden wordt geleidelijk de Nederlandse wetgeving ingevoerd. Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat sinds 10 oktober 2010 dus uit vier landen: Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten.

In veel opzichten heeft Nederland sterke 'transnationale' banden met de multi-culturele Caraïbische samenlevingen van Suriname, Aruba, Curaçao, Sint Maarten en de BES-eilanden, door de lange gezamenlijke geschiedenis, de vele familieverbanden en de taal. Want bij de vele talen die er worden gesproken, is het Nederlands een gezamenlijke taal. In 2005 is Suriname lid geworden van de Nederlandse Taalunie (Nederland, België, Suriname).


  • ca. 3000 voor Christus Hunebedden Vroege landbouwers  
  • 47-ca. 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord Verbreiding van het christendom  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Avondland  
  • ca. 1100 Hebban olla vogala Het Nederlands op schrift  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • 1356-ca. 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • 1469?-1536 Erasmus Een internationaal humanist  
  • 1500-1558 Karel V De Nederlanden als bestuurlijke eenheid  
  • 1566 De Beeldenstorm Godsdienststrijd  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Van rebelse edelman tot ‘vader des vaderlands’  
  • 1588-1795 De Republiek Een staatkundig unicum  
  • 1602-1799 De Verenigde Oostindische Compagnie Overzeese expansie  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de zeventiende eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Pionier van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het boek der boeken  
  • 1606?-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major van Blaeu De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de brede armslag van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ca. 1637-1863 Slavernij Mensenhandel en gedwongen arbeid in de Nieuwe Wereld  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga De Verlichting in Nederland  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn De versnelling  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een staat  
  • 1860 Max Havelaar Aanklacht tegen wantoestanden in Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De werkplaats uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh De moderne kunstenaar  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Vrouwenemancipatie  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Oorlog en neutraliteit  
  • 1917-1931 De Stijl Revolutie in vormgeving  
  • 1929-1940 De crisisjaren Samenleving in depressie  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Bezetting en bevrijding  
  • 1929-1945 Anne Frank Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood De dreiging van het water  
  • vanaf 1948 De televisie De doorbraak van een massamedium  
  • vanaf ca. 1880 Haven van Rotterdam Poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegendraads in een burgerlijk land  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen Dekolonisatie van de West  
  • 1995 Srebrenica De dilemma’s van vredeshandhaving  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland De multiculturele maatschappij  
  • 1959-2030? De gasbel Een eindige schat  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
officiële versie