Hunebedden ongeveer 3000 voor Christus

De eerste boeren

Lees voor...

Vijfduizend jaar geleden woonden er ook mensen in Nederland. Hoe ze eruit zagen en hoe ze leefden weten we niet precies. Er is niet veel meer uit die tijd en wat er nog over is, ligt meestal diep onder de grond. Behalve in de provincie Drenthe, want daar staan hunebedden 'zomaar' in het bos en op de hei.

Een begraafplaats van reusachtige stenen

Een hunebed is een stenen begraafplaats. Het bestaat uit reusachtige rechtopstaande stenen (zwerfkeien), afgedekt door nog grotere stenen. In die tijd kwam een stenen graf vaker voor, maar vooral in Drenthe, Denemarken en Noord-Duitsland gebruikten ze er zulke grote stenen voor. De zwerfkeien zijn waarschijnlijk zo'n 150.000 jaar geleden hier terechtgekomen als de resten van een ijstijd.

Hoe konden ze die grote stenen optillen?

Hoe de hunebedbouwers de stenen van de grond kregen en zelfs stapelden is een raadsel. Machines waren er nog niet en de grootste stenen wegen wel 20.000 kilo! Archeologen denken dat ze van aarde een 'oprit' maakten. Ze gebruikten vervolgens ronde stammetjes om de steen overheen te rollen. Als de stenen op hun plek lagen, groeven ze de grond eronder weg en ontstond er een ruimte, de grafkamer. Het hunebed zelf bleef bedekt met aarde zodat het eruit zag als een heuveltje.

De doden kregen grafgeschenken mee

Archeologen wilden natuurlijk meer weten over deze hunebedbouwers. Daarom hebben ze veel opgravingen gedaan bij de hunebedden en van alles gevonden. Geen skeletten - die waren allang vergaan - maar wel allerlei spullen: grafgeschenken. Die gaven de mensen mee aan hun doden voor het leven na de dood. Potten en gereedschap bijvoorbeeld.

Van rondreizende jager tot boer

Door deze spullen kregen archeologen een idee van hoe deze mensen leefden. We weten nu dat zij de eerste boeren waren. Ze waren gestopt met jagen en rondreizen en kozen een vaste woonplek in Drenthe. Zij bouwden boerderijen van leem en gebruikten houten en stenen gereedschappen. Zo maakten ze dus ook potten om hun voorraad in te bewaren.
Of ze ook wetten en regels hadden, weten we niet. Ze hadden namelijk het schrijven nog niet uitgevonden.

Veel hunebedden zijn verdwenen

In Drenthe staan ruim vijftig hunebedden van 5.000 jaar oud, en in Groningen nog twee. Het moeten er veel meer zijn geweest, maar de meeste hunebedden zijn verdwenen. Bijvoorbeeld omdat de stenen als bouwmateriaal werden gebruikt.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8