NIEUW! Maak in een handomdraai je eigen Canon.

Over Mijn Canon

1672

Het Rampjaar

De (oude) Hollandse Waterlinie

Tijd van regenten en vorsten

In de 17e eeuw werd de Republiek één van de rijkste en machtigste landen ter wereld. Dit kwam door de succesvolle handel van de V.O.C. (Vereenigde Oostindische Compagnie). Deze periode wordt ook wel de Gouden Eeuw genoemd. De buurlanden van de Republiek voelden zich bedreigd door de macht van de Republiek en besloten in te grijpen. Frankrijk, Engeland, Munster en Keulen verklaarden de Republiek in 1672 de oorlog. Het grootste leger van Europa sinds de Romeinen stond voor de deur: 1672 zou dan ook de geschiedenis ingaan als het Rampjaar.

Rampjaar
Het jaar 1672 is berucht geworden als het Rampjaar. Het is het jaar waarin, zoals het gezegde luidt, 'het volk redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos' was. Dit had alles te maken met de Franse koning Lodewijk XIV, de beroemde Zonnekoning, met wie de Republiek in oorlog kwam. Met de verdediging van de Republiek was het slecht gesteld. De Fransen hadden dan ook geen enkele moeite om de het zuidelijk deel van de Republiek binnen te vallen.

Oude Hollandse Waterlinie
Plunderend en moordend trokken de Franse troepen opwaarts door ons land. Met man en macht probeerde het land zich te verdedigen tegen een verdere aanval naar het noorden en westen. De Republiek besloot ter verdediging van Holland - en daarmee de steden Den Haag en Amsterdam - een waterlinie in werking te stellen. Dit hield in dat gebieden tot kniehoogte onderwater werden gezet, zoals bijvoorbeeld de landerijen langs de Vecht. Het water was te diep om doorheen te lopen en te ondiep om met zwaar beladen boten op te varen. De boeren en grondbezitters rond de Hollandse Waterlinie waren alleen niet zo blij. De tijd dat hun landen onder water stonden, konden ze er niets op verbouwen en misten ze inkomsten.

IJs
Toen het winter werd ging het mis. Het begon te vriezen en water van de waterlinie bevroor. In de nacht van 27 op 28 december 1672 besloten de Fransen een poging te wagen het ijs over te steken. Het ijs was echter slechter dan ze dachten. Overal zaten scheuren en wakken en her en der zakten soldaten door het ijs. Na uren ploeteren hadden ze de overkant bereikt. Daar staken ze Zwammerdam en Bodegraven in brand. Maar de dooi zette dezelfde nacht nog door en de Fransen trokken zich snel terug. Zo liep het toch goed af voor de Hollanders.

Fransen bezetten Utrecht
De gewesten Utrecht en Gelderland hadden het daarentegen zwaar te verduren onder de Franse inval. Veel kastelen en buitenplaatsen werden verwoest. Op 23 juni 1672 veroverden de Fransen ook zonder veel tegenstand de stad Utrecht. De Fransman Markies de Rochefort vroeg de Utrechtse regenten om de sleutels van de stadspoorten. Die werden hem direct gegeven om plundering en brandstichting te voorkomen. Deze snelle overgave werd Utrecht door andere provincies kwalijk genomen. Vooral de Hollanders voelden zich verraden en noemden de Utrechters voortaan spottend 'sleuteldragers'.

Utrecht weer katholiek
De katholieke Fransen waren trots op hun verovering van Utrecht, omdat Utrecht vroeger - ten tijde van de bisdom - een belangrijke katholieke stad was. Maar langzaam was Utrecht steeds meer een protestants bolwerk geworden. De versieringen waren uit de kerken verwijderd en de bijbel en preekstoel waren centraal komen te staan. Nu de Fransen de baas waren maakten ze de Domkerk weer geschikt voor de katholieke dienst. Alles wat aan het protestantisme deed herinneren werd verbrand.

Nieuwe Hollandse Waterlinie
Een jaar later sloeg het leger van de Republiek terug en vertrokken de Fransen uit de Republiek. De Hollandse waterlinie was tijdens het Rampjaar succesvol gebleken. De linie werd in stand gehouden en versterkt met forten. In 1815 werd besloten tot de aanleg van een nieuwe waterlinie. Deze linie kwam ten oosten van Utrecht te liggen zodat de stad nu wél binnen de linie viel. Deze nieuwe linie werd de Nieuwe Hollandse Waterlinie genoemd en daarmee heette de linie van 1672 voortaan de Oude Hollandse Waterlinie.


 

Voeg toe

Wij zijn altijd op zoek naar toevoegingen om de kennisbank van de vensters te vergroten. Wanneer u een correctie wilt doorgeven of een nieuwe toevoeging wilt aanleveren dan kunt u onderstaand formulier gebruiken.