Kanon Holenderski

Canonkalender

Vandaag in de geschiedenis: 21 Februari

21 Februari 1673: Michiel de Ruyter wordt bevorderd tot luitenant-admiraal-generaal

Michiel de Ruyter is de bekendste zeeheld uit de zeventiende eeuw. Hij is de zoon van een bierdrager, maar het wordt al snel duidelijk dat zijn toekomst op zee ligt. Als Michiel elf jaar is, wordt hij al scheepsjongen en maakte hij zijn eerste zeereis. Michiel de Ruyter weet zich snel op te werken, en klimt steeds hoger in rang. Hij vaart op oorlogsschepen en valt als kaper in opdracht van de regering schepen aan van landen met wie er oorlog is.

Na het uitbreken van de Eerste Engelse Zeeoorlog biedt het hoofd van de Zeeuwse Marine hem een baan aan als admiraal. Daarna volgen meer zeeoorlogen met Engeland, waarin De Ruyter meedoet. Hij haalt veel overwinningen en wordt een beroemde zeeheld.

Hij wordt zelfs benoemd tot één van de vijf luitenant-admiraals, de hoogste baan in de marine. En in 1673 wordt er zelfs speciaal voor De Ruyter nog een rang bijgemaakt: de rang van luitenant-admiraal-generaal. Stadhouder Willem de Derde geeft de opdracht om deze rang voor hem te maken, zodat iedereen weet dat De Ruyter nog belangrijker is dan de andere luitenant-admiraals.

Zie ook:

21 Februari 1677: Sterfdag Baruch Spinoza

Baruch Spinoza is de beroemdste filosoof van Nederland. Een filosoof is iemand die nadenkt over alle dingen en problemen die mensen kunnen tegenkomen in hun leven. In 1632 wordt hij geboren in Amsterdam, als zoon van joodse ouders die uit Portugal zijn gevlucht.

Spinoza schrijft een aantal belangrijke boeken, maar veel van zijn teksten publiceert hij niet, of onder een schuilnaam. De Republiek der Verenigde Nederlanden gaat vrij soepel om met mensen die anders denken en kritische dingen zeggen. Veel makkelijker dan de landen er omheen.

Maar toch moet Spinoza voorzichtig zijn, bijvoorbeeld omdat hij de Bijbel op een andere manier uitlegt dan andere mensen in die tijd: vrijer, met minder strakke regels. Ook vindt Spinoza dat de macht in een land niet bij één persoon moet liggen, maar bij de meerderheid van het volk. Bovendien is hij van mening dat iedereen moet kunnen zeggen en schrijven wat hij vindt.

Spinoza lijdt aan een longziekte. Om de kost te verdienen, slijpt hij brillenglazen en lenzen voor microscopen. Doordat hij bij dit werk glasstof inademt, wordt zijn ziekte hier waarschijnlijk erger door. Spinoza sterft als hij nog maar 44 jaar is.

Na zijn dood verschijnt het boek waarmee Spinoza het meest beroemd is geworden: de Ethica. In dit boek schrijft hij dat God geen superwezen is, die de wereld heeft geschapen volgens een plan. Volgens hem is alles wat er is, God. Om dat te kunnen begrijpen moet je vrij zijn, zegt hij, dus ook niet afhankelijk zijn van boosheid of juist van blij zijn.

Zie ook:

21 Februari 1744: Geboortedag Eise Eisinga

In de achttiende eeuw geloven veel mensen dat je met kennis de wereld en de mensen beter kunt maken. Het verstand en de wetenschap vinden ze heel belangrijk. De mensen die deze ideeën hebben, vinden zichzelf 'verlichte mensen'.

Eise Eisinga wordt geboren op 21 februari 1744 en is ook een 'verlicht' denker. Hij is erg slim, maar als kind mag hij niet naar de Latijnse School om daar te leren. Net als zijn vader moet hij wolkammer worden: hij moet schapenwol klaarmaken om kleren van te maken. Maar in zijn vrije tijd gaat hij zelf wiskunde en sterrenkunde studeren, zodat hij er veel van te weten komt.

Dat komt goed van pas als in 1774 een dominee een boekje schrijft waarin hij voorspelt dat de aarde uit haar baan geslingerd zou worden. Dat zou gebeuren door een botsing van de maan met een aantal planeten. De mensen in Friesland raken ervan in paniek. Maar Eise Eisinga weet wel beter, en daarom besluit hij een planetarium te bouwen. Een planetarium is een klein model van ons zonnestelsel met alle planeten. Je ziet er precies hoe de planeten om de zon draaien. Hij bouwt het tegen het plafond van zijn woonkamer in zijn huis in Franeker, in Friesland. In 1781 is het klaar.

In 1818 komt koning Willem I zelfs naar Friesland om het te bekijken. Hij is zo onder de indruk, dat hij het meteen koopt voor Nederland. Het planetarium van Eise Eisinga werkt nog steeds, en is het oudst werkende planetarium in de wereld.

Zie ook:

21 Februari 1953: De Commissie Deltawerken wordt ingesteld

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 stormt het erg en staat het water heel hoog. Veel dijken zijn in de Tweede Wereldoorlog beschadigd, en nog niet hersteld. Zo gebeurt het dat op veel plaatsen in Zeeland, Brabant en Zuid-Holland de dijken door breken, waarna het zeewater de polders overstroomt. Ongeveer 1800 mensen sterven en 72.000 mensen raken dakloos. Het is een ramp!

Op 21 februari van hetzelfde jaar wordt de commissie Deltawerken ingesteld. Deze commissie moet plannen maken en presenteren die een herhaling van de watersnoodramp in de toekomst helpen voorkomen.

Zie ook: