Hunebedden

Jagers en boeren

Vijfduizend jaar geleden woonden er ook mensen in Nederland. Hoe ze eruit zagen en hoe ze leefden weten we niet precies. Er is niet veel meer uit die tijd en wat er nog over is, ligt meestal diep onder de grond. Behalve in de provincie Drenthe, want daar staan hunebedden 'zomaar' in het bos en op de hei.

Een begraafplaats van reusachtige stenen

Een hunebed is een stenen begraafplaats. Het bestaat uit reusachtige rechtopstaande stenen (zwerfkeien), afgedekt door nog grotere stenen. In die tijd kwam een stenen graf vaker voor, maar vooral in Drenthe, Denemarken en Noord-Duitsland gebruikten ze er zulke grote stenen voor. De zwerfkeien zijn waarschijnlijk zo'n 150.000 jaar geleden hier terechtgekomen als de resten van een ijstijd.

Hoe konden ze die grote stenen optillen?

Hoe de hunebedbouwers de stenen van de grond kregen en zelfs stapelden is een raadsel. Machines waren er nog niet en de grootste stenen wegen wel 20.000 kilo! Archeologen denken dat ze van aarde een 'oprit' maakten. Ze gebruikten vervolgens ronde stammetjes om de steen overheen te rollen. Als de stenen op hun plek lagen, groeven ze de grond eronder weg en ontstond er een ruimte, de grafkamer. Het hunebed zelf bleef bedekt met aarde zodat het eruit zag als een heuveltje.

De doden kregen grafgeschenken mee

Archeologen wilden natuurlijk meer weten over deze hunebedbouwers. Daarom hebben ze veel opgravingen gedaan bij de hunebedden en van alles gevonden. Geen skeletten - die waren allang vergaan - maar wel allerlei spullen: grafgeschenken. Die gaven de mensen mee aan hun doden voor het leven na de dood. Potten en gereedschap bijvoorbeeld.

Van rondreizende jager tot boer

Door deze spullen kregen archeologen een idee van hoe deze mensen leefden. We weten nu dat zij de eerste boeren waren. Ze waren gestopt met jagen en rondreizen en kozen een vaste woonplek in Drenthe. Zij bouwden boerderijen van leem en gebruikten houten en stenen gereedschappen. Zo maakten ze dus ook potten om hun voorraad in te bewaren.
Of ze ook wetten en regels hadden, weten we niet. Ze hadden namelijk het schrijven nog niet uitgevonden.

Veel hunebedden zijn verdwenen

In Drenthe staan ruim vijftig hunebedden van 5.000 jaar oud, en in Groningen nog twee. Het moeten er veel meer zijn geweest, maar de meeste hunebedden zijn verdwenen. Bijvoorbeeld omdat de stenen als bouwmateriaal werden gebruikt.