De eerste spoorlijn

De opkomst van machines

Op 20 september 1839 reed stoomlocomotief ‘De Arend’ van Amsterdam naar Haarlem. Hij deed er 25 minuten over. Niets bijzonders zou je denken, maar dat was wel de opening van de eerste spoorlijn van Nederland.

Waar is dat nou voor nodig?

Veel mensen vonden het maar niets: het ging veel te hard en het maakte veel te veel lawaai. En waar was zo’n nieuw vervoermiddel nou voor nodig? De trekschuit deed het toch nog prima! En hoe zat het met de veiligheid? Was in Gent niet pas nog de stoomketel van een trein uit elkaar gespat? Dat kon toch allemaal niet goed gaan!?

De trein wordt al snel heel belangrijk

Ondanks al dat wantrouwen was dat treinritje het begin van een nieuwe tijd. Er veranderde heel veel, heel snel. Het traject Amsterdam-Haarlem werd uitgebouwd naar Rotterdam. De tweede belangrijke spoorlijn volgde vanaf 1843: Amsterdam-Utrecht. Meer spoorlijnen volgden en al die lijnen waren van verschillende spoorwegmaatschappijen en niet zoals nu van één bedrijf. Rond 1900 was de trein het belangrijkste vervoermiddel in Nederland.

Even op en neer van Zeeland naar Amsterdam

Voor ons is reizen heel normaal. We hebben auto’s en vliegen is normaal. Maar dat was vroeger niet zo. Voor de komst van het spoor kostte reizen heel veel tijd. Het was voor de meeste mensen erg duur, en soms zelfs gevaarlijk; je kon gemakkelijk overvallen worden. De trein heeft heel veel veranderd in Nederland. Doordat de trein zo snel was, leek het alsof Nederland kleiner werd. Voor de trein gingen mensen uit Limburg echt niet ‘even’ naar Amsterdam. En iemand uit Friesland kwam waarschijnlijk nooit in Zeeland. De spoorlijnen verbonden de provincies op een betere manier en treinen maakten het reizen veel prettiger. Mensen uit alle streken kregen meer contact met elkaar. De trein is dus heel belangrijk geweest voor de eenwording van Nederland.

Fabrieken hebben treinen nodig

Aan het eind van de 19e eeuw, rond 1870, kwam in Nederland de industrialisatie op gang. Er kwamen steeds meer fabrieken en er moest steeds meer vervoerd worden. Grondstoffen en arbeiders moesten naar de fabrieken toe en producten moesten de fabrieken uit. De trein was daar heel belangrijk voor. Dankzij de industrialisatie groeide het spoorwegennet enorm. Begin 1900 had Nederland heel veel spoorlijnen. Vanaf de jaren dertig werden veel lijnen weer gesloten, vooral buurtspoorwegen.

De Nederlandse Spoorwegen

Alle spoorlijnen waren steeds van allerlei verschillende bedrijven geweest. In 1938 werden ze allemaal bij elkaar gebracht in één bedrijf, een bedrijf van de staat: de Nederlandse Spoorwegen. In 1995 werd het bedrijf zelfstandig. Vanaf dat moment was de NS niet meer van de Nederlandse staat. Toch bemoeit de regering zich nog steeds veel met de NS en alles wat ze doen. Daaraan kun je zien hoe belangrijk het spoor nog steeds is voor Nederland.