Tijdens de winter van 1944/1945, de ‘Hongerwinter’, werden via ‘kinderuitzendingen’ 50.000 jonge kinderen tijdelijk ondergebracht in pleeggezinnen. Dit aspect van WOII is niet algemeen bekend en krijgt in de lesmethoden geschiedenis tot nog toe weinig aandacht. Offline laat de Hongerwinter zien vanuit het perspectief van ouders en kinderen die door honger en oorlog tijdelijk zijn gescheiden. Aan de hand van de persoonlijke verhalen van Cor, Mia,Rinus en Keesje vormen leerlingen zich een beeld van de Hongerwinter en leren ze te werken met historische bronnen. Leerlingen ontdekken dat de thema’s uit Offline van alle tijden zijn. Wat ouders en kinderen in de oorlog in Nederland meemaakten, ondervinden vluchtelingen van vandaag nog dagelijks.
| Vak | geschiedenis |
| Tijdvak | Tijd van wereldoorlogen |
| Doelgroep | leerlingen VO, basisvorming |
| Tijdsduur | drie lessen van ca. 50 minuten |
| Groeperingsvorm | - |
-
computers
-
Les 1: De documentaire
Voorbereiding
Bekijk vooraf de documentaire en kopieer voldoende exemplaren van
het werkblad (pdf)
Uitvoering
INTRODUCTIE (5-10 minuten):
Introduceer het thema en het doel van de lessenserie. U kunt
daarbij starten met een gesprek over de communicatiemogelijkheden
die leerlingen nu hebben. Hoe vaak zijn zij online? Welke middelen
gebruiken ze? SMS, mobiel, Hyves, Skype. Zie ook het intro bij home. In 1944/1945 waren de mogelijkheden
om contact te onderhouden zeer beperkt. Slechts een enkeling
beschikte over een telefoonverbinding. Mensen schreven brieven die
vaak pas na weken aankwamen. Een aantal van deze brieven kunnen we
nu bekijken in combinatie met ander historisch bronmateriaal, zoals
foto's en filmbeelden.
DOCUMENTAIRE (20 minuten):
Bekijk samen met de leerlingen de documentaire. De context en
aanleiding voor kinderuitzendingen komen hierin aan bod. Als
voorbeeld wordt verteld over het Babyhuis Prinses Margriet. Dertien
baby's werden tijdelijk in Groningen opgevangen, omdat de ouders in
Amsterdam niet voldoende eten voor hen hadden. Giel en Nel zaten
als kind in het Babyhuis. Ze vertellen over vroeger en lezen
brieven van hun ouders voor.
VERWERKINGSOPDRACHT (10-15 minuten)
Laat leerlingen de opdrachten uit het werkblad maken. Bespreek de
antwoorden.
Afronding
Vat de belangrijkste conclusies van de les samen.
Les 2: Aan de slag
Voorbereiding
Lees de opdrachten voor de leerlingen door. Bekijk een aantal
bronnen op de site.
Zorg ervoor dat leerlingen in groepjes achter de computer aan het
werk kunnen. (reserveer het computerlokaal)
Uitvoering
INTRODUCTIE (5-10 minuten):
Geef kort aan wat de vorige les is besproken. Deze les gaan
leerlingen zelf aan de slag met de bronnen op de site. U kunt kort ingaan op het
verschil tussen typen bronnen. In de film, die in les 1 is getoond,
hebben de leerlingen Giel en Nel leren kennen. Op de website staan
ook verhalen van andere kinderen.
AAN DE SLAG (35 minuten):
Verdeel de klas in groepjes van maximaal drie leerlingen. Geef
instructie over de opdrachten. U kunt verschillende verhalen
verdelen over de groepen, of leerlingen zelf laten kiezen welke
bronnen ze onderzoeken. Laat leerlingen aantekeningen maken tijdens
het zoeken naar informatie.
N.B. Leerlingen kunnen reageren op de oude spelling en de
spelfouten in de brieven. Niet alle briefschrijvers hadden veel
onderwijs gehad, sommige brieven zijn in haast geschreven.
Leerlingen kunnen vragen hebben over bepaalde woorden en de context
van het gebruik. Onder home is een verklarende begrippenlijst
opgenomen.
Afronding: (5-10 minuten)
Bespreek de voortgang en de resultaten. Maak afspraken over de
presentaties.
N.B. U kunt nog een extra les besteden aan het voorbereiden en
maken van de presentaties. Leerlingen kunnen dit ook als
huiswerkopdracht thuis afmaken.
Les 3:Presenteren
Voorbereiding
Stel criteria vast waarop u de presentaties van de leerlingen gaat
beoordelen.
Uitvoering
INTRODUCTIE (5 minuten)
Geef aan wat het doel is van de les. Bespreek aan de hand van
welke criteria de presentaties worden beoordeeld.
PRESENTATIES (40 minuten)
De groepjes presenteren hun bevindingen met een powerpoint
presentatie.
Als u 10 presentaties te veel vindt, kunt u er ook voor kiezen uit
elke verhaallijn (Mia, Keesje en Rinus, Pimmetje) een presentatie
te laten houden. Deze kunt u dan uitgebreider klassikaal bespreken.
De overige groepen leveren hun presentatie in ter
beoordeling.
Afronding: (5 minuten)
Herhaal kort de belangrijkste conclusies uit de lessenserie.
Uitwerking extra interviewopdracht
Als u een extra verdieping wilt, kunt u de lessenserie uitbreiden
met een interviewopdracht. Bronnen uit de eigen omgeving van
leerlingen zorgen ervoor dat het thema nog meer gaat leven. Geef
groepjes leerlingen de opdracht iemand te interviewen die geboren
is vóór 1935 over de Hongerwinter. Op verschillende sites staan
tips beschreven voor het houden van een interview: www.thinkquest.nl.
Deze lessenserie is te vinden op: http://www.offline40-45.nl/home.aspx