De Stijl 1917-1931

De kunst verandert helemaal

Lees voor...

De ‘rood-blauwe Rietveldstoel’ uit 1918 is wereldberoemd, maar niet alleen rood en blauw. Gerrit Rietvelds stoel heeft een rode rugleuning en een blauwe zitting, maar het onderstel is geel en zwart. De stoel voldoet daarmee aan de eisen van de kunstenaars van ‘De Stijl’.

Alles moest recht zijn

De kunstenaars van ‘De Stijl’ vonden dat je als kunstenaar alleen de drie ‘primaire’ kleuren – rood, blauw en geel – mocht gebruiken. Deze drie kleuren vulden ze aan met zwart, grijs en wit, de drie ‘niet-kleuren’. Verder moesten alle lijnen en hoeken recht zijn.

Kunst moest de mensen helpen

De Stijlgroep werd opgericht in 1917. Na de chaos van de Eerste Wereldoorlog wilde iedereen rust en harmonie. De kunstenaars wilden die harmonie laten zien. Volgens hen was harmonie een wet van het heelal. Je hebt er strakke lijnen en heldere kleuren voor nodig. De vorm was minder belangrijk. Kunst hoefde de werkelijkheid niet te laten zien. De harmonie van alle dingen was het belangrijkste.
Hoe de kunstenaars iets zagen of hoe ze zich die dag voelden, kun je aan hun kunstwerken niet zien. Zij wilden met hun kunst de mensen op weg helpen naar waarheid en helderheid.

De Stijlgroep valt uit elkaar

Tegelijk met het oprichten van de Stijlgroep werd ook het tijdschrift De Stijl opgericht. Het bleef bestaan tot ‘Stijl’-schilder Theo van Doesburg stierf in 1931. Daarna viel de groep uiteen. De groep kunstenaars die samen De Stijl vormden, was nooit een heel vaste groep. Kunstenaars kwamen erbij en gingen weer weg. Het is zelfs zo dat twee heel belangrijke Stijlleden elkaar nooit in het echt hebben ontmoet: dat waren de architect Gerrit Rietveld en de schilder Piet Mondriaan.

De Stijl was wel wereldberoemd

Zo’n groep als De Stijl heet in de kunst een ‘stroming’ en deze stroming ging verder dan Nederland. De Stijlkunstenaars werkten ook in het buitenland en waren internationaal heel bekend. Toch past deze stroming helemaal in de Nederlandse cultuur en geschiedenis. Dat zegt meneer Jaffé, een kunsthistoricus. Het doel van De Stijl, om alles terug te brengen tot strakke vormen, schoonheid en zuiverheid, past volgens hem bij een Nederlandse gebeurtenis als de Beeldenstorm in de 16e eeuw. Maar ook bij de eenvoudige kunst van bijvoorbeeld Vermeer, een schilder uit de 17e eeuw.

Het Nederlandse landschap als Stijlkunst

Volgens Jaffé heeft de kunst van De Stijl zelfs te maken met de manier waarop Nederland de baas wil zijn over de natuur. Het Nederlandse landschap, met zijn precieze hoekige vormen, rechte lijnen en waterwegen, doet wel een beetje denken aan de stoel van Rietveld of een schilderij van Mondriaan. Kijk maar eens naar de plattegrond van De Beemster. Strakke lijnen, wiskundig precies en helder: dat is volgens hem wat Nederlanders graag willen en dat zie je terug in de kunstwerken van De Stijl.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8