Rembrandt ± 1606-1669

De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn is wereldberoemd. Rembrandt schilderde het schilderij in 1642. Er is sindsdien heel veel gesproken over het schilderij. Het is vaak geprezen, maar het is dan ook een bijzonder schilderij. Je gaat erdoor fantaseren: je ziet dat er iets staat te gebeuren, maar wat?

Een doodgewoon groepsportret

Aan de andere kant is het ook een doodgewoon schilderij: een groep Amsterdamse burgers heeft zichzelf laten schilderen. Ze staan als schutters rond hun kapitein Frans Banning Cocq. Het groepsportret was bestemd voor de nieuwe, grote Doelenzaal van de Kloveniersdoelen (een gebouw in Amsterdam).

Rembrandts schilderij was gewoon een van de vele

Het laten maken van zo’n groepsportret was in Amsterdam een gewoonte die begonnen was in de eerste helft van de 16e eeuw. Alle rijke of belangrijke mannen, zoals kapitein Cocq, bestelden een groepsportret bij een bekende schilder. Rembrandts schilderij van de schutters hing zo dus gewoon tussen andere groepsportretten in de Doelenzaal. In die zaal kwamen de schutters geregeld bij elkaar om te eten, te drinken en te roken.

Rembrandt wilde beroemd worden

Op het moment dat Rembrandt de opdracht van Banning Cocq kreeg, was hij al een veelgevraagd schilder. Op jonge leeftijd had hij zijn geboorteplaats Leiden verlaten. Hij was een schilder die van plan was rijk en beroemd te worden. Hij hoopte op veel succes in het rijkere en grotere Amsterdam. Dat is hem ook gelukt. Rembrandt maakte dure portretten en schilderijen van figuren uit oude verhalen en de Bijbel. Hij schilderde vooral voor een kleine groep rijke burgers en kunstkenners.

Iedereen wilde een schilderij

Niet alleen de rijken kochten schilderijen. Er was een enorme vraag naar schilderijen. Iedereen wilde er een aan de muur. Ook gewone mensen. Rond 1650 werkten er alleen al in Amsterdam 175 kunstschilders. De meesten maakten goedkope schilderijtjes; landschapjes en plaatjes van het gewone leven. Eeuwige roem hebben zij nooit gekregen, maar ze schilderden wel heel veel. Overal in het Nederland van toen waren kunstschilders aan het werk.

Ruim 5 miljoen schilderijen!

Er is berekend dat er in de 17e eeuw ruim vijf miljoen schilderijen zijn gemaakt. Dat laat zien dat er veel meer Nederlandse schilders waren dan alleen Rembrandt, Vermeer en Jan Steen. Maar zij waren wel dé grote meesterschilders en hun woonplaatsen Haarlem, Amsterdam en Utrecht waren belangrijke kunstzinnige steden.
Maar niet alleen Rembrandt is het symbool van de opvallende bloei van de zeventiende-eeuwse kunst. Ook al die honderden minder bekende schilders horen daarbij. In de schaduw van de beroemde meesters werkten zij in Enkhuizen en Zwolle. Daar probeerden ze hun eigen plek te veroveren in de Nederlandse schilderswereld.