Op 28 oktober 2009 is in
Reeuwijk het startschot gegeven voor landelijke
nascholing rond de canon van Nederland, te beginnen voor het
basisonderwijs. Doel van de nascholing is het scholen van
leerkrachten primair onderwijs in het gebruik van de Canon van
Nederland als inspiratiebron voor het primair onderwijs.
De nascholingsmodules, bestaande uit een basismodule en verschillende verdiepingsmodules, zijn ontwikkeld in een samenwerkingsproject van stichting entoen.nu, de Vereniging van Geschiedenisdocenten Nederland (VGN), het Instituut voor Geschiedenisdidactiek (IVGD), het Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappij (LEMM) en de SLO.
De nascholingscursussen worden aangeboden door getrainde docenten (zoals pabodocenten en medewerkers uit de sector van het Cultureel Erfgoed) voor scholen in de regio. Leerkrachten komen daarvoor naar een locatie, bijvoorbeeld een Pabo, maar het is ook mogelijk dat een school of schoolbestuur kiest voor een uitvoering op de eigen locatie. Voor de nascholingscursussen worden door de trainer kosten in rekening gebracht.
Beschikbare cursussen
BA - Basismodule (1 dagdeel / 3 uur)
In de basismodule wordt de essentie van de Canon van Nederland aan de orde gesteld: het doel, de functie, de website entoen.nu, de lesmaterialen en de toepassing bij verschillende vakken.
- Leerkrachten krijgen informatie over de Canon van Nederland: doel, functie, website, lesmaterialen, toepassing bij verschillende vakken.
- Leerkrachten doen ervaring op met het gebruik van de website www.entoen.nu en met lesmaterialen bij de Canon.
ST - Studiedag (2 dagdelen / 6 uur)
De module studiedag heeft de inhoud van de basiscursus als uitgangspunt, waarbij er uitgebreidere aandacht is voor de implementatie van de canon en het lesgeven over de canon bij geschiedenis (in relatie met de methode) en bij andere vakken. Als het gaat om een studiedag van een team dan kan het eigen onderwijs voortdurend het referentiepunt zijn (inclusief geschiedenismethode).
CB - De canon beleven - verhalend ontwerpen (1 dagdeel / 3 uur)
Wil je onderwijs in zinvolle contexten aanbieden en vakintegratie realiseren: maak samen met de kinderen een verhalend ontwerp! In een verhalend ontwerp komen de activiteiten van de kinderen zelf. Het verhaal creëert de functionele situatie waarin kinderen aan de slag gaan. Door een probleem te introduceren daagt de leraar de kinderen uit om een antwoord of oplossing te vinden. Kinderen hebben een ruime mate van vrijheid om een eigen antwoord te creëren. Betrokkenheid is het toverwoord! Het concept van Verhalend Ontwerpen wordt in deze workshop gekoppeld aan vensters van de Canon van Nederland.
- Leerkrachten maken kennis met de opbouw van een verhalend ontwerp (verhaallijn, draaiboek, episode, sleutelvragen, wandfries) en de toepassing in de klas.
- Leerkrachten doen ervaring op met het maken van een eigen ontwerp naar aanleiding van een venster van de Canon van Nederland.
CS - De canon spelenderwijs - spelen voor en door leerlingen (1 dagdeel / 3 uur)
De canon leent zich uitstekend voor het spelen van een spel in de klas. In een spel kunnen leerlingen kennismaken met te leren inhouden of het geleerde op een aantrekkelijke manier herhalen en actief gebruiken. In deze workshop maak je via een 'spellencircuit' kennis met een aantal spelen, zoals het canonbordspel en Vroeger of Later. Er worden voorbeelden gegeven van mogelijkheden om kinderen actief te betrekken bij het maken van deze spelen.
- Het verbinden van twee spelconcepten aan de Canon van Nederland, waarbij kinderen actief worden betrokken.
CK - De canon in kaart - werken met kaarten uit de Junior Bosatlas en EduGIS (1 dagdeel / 4 uur)
Leerlingen aan het denken zetten over de wereld om hen heen, daarover gaat het bij aardrijkskunde in de basisschool. Waarom staan er niet overal hunebedden in Nederland? Wat betekent de EU voor de welvaart in Nederland en andere landen van Europa? In de Junior Bosatlas staan interessante kaarten over de canonvensters. Ook digitale kaarten bieden mogelijkheden om canonvensters toe te lichten. Aan de hand van de in EduGIS gedigitaliseerde kaarten uit de atlas van Blaeu kun je zien hoe Nederland er in de Gouden Eeuw uitzag. De vraag is hoe je al die kaarten kunt gebruiken in canonlessen op de basisschool. In deze workshop leer je dat aan de hand van kaarten uit de Junior Bosatlas en EduGIS kaarten. In de workshop wordt een lesopzet gepresenteerd bij een tweetal canonvensters. Je ontwerpt vervolgens zelf een les met een kaart over een canonvenster en we reflecteren op de vraag waaraan een goede les met kaarten moet voldoen.
- Leerkrachten maken kennis met de aardrijkskundige vensters in de canon van Nederland.
- Leerkrachten maken kennis met verschillende kaartvaardigheden en de mogelijkheden van digitale kaarten naast papieren kaarten.
- Leerkrachten doen ervaring op met het maken van een eigen kaartopdrachten bijeen venster van de canon van Nederland.
CO - De canonvensters gaan open - de mogelijkheden van de canon (1 dagdeel / 3 uur)
Een motiverende introductie is het halve werk, een
prikkelende opdracht en een aansprekende werkvorm maken je les
af. In deze workshop komen aan de hand van een eenvoudig te
gebruiken waaier veel inspirerende en haalbare lesideeën aan
bod.
We laten zien hoe je de canonvensters in elke fase van de les kunt
openen. De workshop heeft zelf ook de vorm van een les. Je ervaart
hoe het is te speuren naar aanwijzingen en hoe je met behulp van de
website www.entoen.nu de leerlingen aan het denken
zet.
Kern van de aanpak is dat de docent door een uitdagende
probleemstelling de leerlingen laat nadenken over de stof. Als
echte onderzoekers moeten ze hoofd- en bijzaken van elkaar
onderscheiden, krijgen ze inzicht en doorzien ze structuren.
Hierdoor komt de stof meer tot leven en kunnen ze zich inleven in
het thema. Kinderen worden enthousiast en willen verder daar waar
het boek al is gestopt.
- Je kunt op basis van de website www.entoen.nu en de, in de workshop uitgereikte, 'waaier' haalbare en uitdagende lessen maken.
- Je krijgt een beeld van een werkvorm, het mysterie, waarmee leerlingen worden uitgedaagd om na te denken over geschiedenis- en aardrijkskundeonderwerpen uit de canon.
Combinaties en maatwerk
De losse modulen en de didactische verdieping kunnen naar keuze van de trainer en de cursisten gecombineerd worden, zodat een cursus op maat voor de doelgroep ontstaat.
Beschikbare trainers
Onderstaande trainers zijn inmiddels beschikbaar om nascholing rond de canon van Nederland te verzorgen. Geïnteresseerde leerkrachten en/of schooldirecties kunnen hen direct benaderen, of hun belangstelling voor een nascholingscursus kenbaar maken via info@entoen.nu of 070-3154096.
Cursusagenda
Noord-Brabant
Fontys Pedagogische Opleidingen 's Hertogenbosch biedt aan haar opleidingsscholen de mogelijkheid in te schrijven voor de basismodule over de Canon van Nederland op woensdagmiddag 10 maart.
Deze cursus wordt gegeven op locatie Fontys Pabo 's Hertogenbosch door Marjan de Groot-Reuvekamp. De kosten voor de middag bedragen 75, - euro per deelnemer, inclusief cursusmateriaal, koffie, thee en frisdrank. Voor meer informatie hierover kunt u contact opnemen met het secretariaat: Mieke Govers, tel. 08778 74748 of m.govers@fontys.nl
Zuid-Holland
Het Erfgoedhuis Zuid-Holland verzorgt dit jaar per regio in de provincie Zuid-Holland de basismodule Canon van Nederland. Centraal staat de vraag: Hoe ga je om met de canon in de klas en je eigen omgeving? U krijgt nuttige informatie en een gratis erfgoedproject mee. Tevens gaat u aan de slag met de canonvensters uit uw regio. Uiteraard kunnen ook docenten uit andere regio's deelnemen. Docent is Heleen Naterop en de kosten voor de middagen bedragen € 50,- per deelnemer, inclusief cursusmateriaal, koffie, thee en frisdrank.
De volgende regio's staan ingepland:
22 sept. 2010 (Regio Drechtsteden) Locatie:
Dijksynagoge te Sliedrecht
29 sept. 2010 (Regio Rijnstreek) Locatie:
Muziekschool te Alphen a/d Rijn
6 okt. 2010 (Regio Alblasserwaard) Locatie:
Gorcums Museum te Gorinchem
Voor meer informatie hierover kunt u contact opnemen met Kirsten de Vries, tel. 015-2154364 of kdevries@erfgoedhuis-zh.nl, coördinator cursusprogramma erfgoededucatie Erfgoedhuis Zuid-Holland.
Train-de-trainercursus
In april 2010 wordt de volgende train-de-trainercursus gehouden voor de basismodule over de canon van Nederland. Deze trainercursus is bedoeld voor pabodocenten en medewerkers uit de sector van het Cultureel Erfgoed, en wordt verzorgd door Cees van der Kooij en Marjan de Groot van de VGN-pabocommissie, en Hubert Slings, directeur van stichting entoen.nu.
De derde trainerbijeenkomst wordt gehouden op woensdag 21 april 2010 van 14.00-17.00u in Utrecht. Deelname is gratis. Belangstellenden kunnen zich voor de trainercursus aanmelden via info@entoen.nu of 070-3154096.