De patriotten 1780-1795

Crisis in de Republiek

Lees voor...

En toen was de Gouden Eeuw voorgoed voorbij. In de tweede helft van de 18e eeuw raakte de Republiek der Verenigde Nederlanden in een crisis. In de financiële wereld ging het nog goed, maar dat loste de grote werkloosheid niet op. Engeland had de plek van Nederland overgenomen en was nu handelsland nummer 1. In Europa telde onze Republiek nauwelijks meer mee. Dat werd nog eens pijnlijk duidelijk in de Vierde Engelse Oorlog (1780-1784). De Republiek verloor.

De burgers wilden meepraten

In de crisis kwam een nieuwe politieke groep naar voren, de burgers. Tot dan toe hadden de 'gewone' burgers geen stem in het bestuur. Niet van hun stad en niet van hun land. Willem V was de stadhouder. Hij was beslist geen koning, maar hij gedroeg zich wel zo, vonden de burgers. Ze zeiden dat hij veel te veel macht had en dat hij de schuld was van de crisis. Deze kritische burgers noemden zich 'patriotten'.
Op 26 september 1781 verscheen er een belangrijke brief van de patriotten. Hij heette 'Aan het volk van Nederland'. De schrijver ervan maakte zich niet bekend. Het gevolg was dat er een enorme  discussie losbarstte over de politiek in Nederland.

Spotprenten en tijdschriften

Aan de ene kant stonden de aanhangers van Willem V, aan de andere kant de patriotten. Sommige bestuurders liepen over naar hun kant. Beide partijen overspoelden het land met spotprenten, brieven en tijdschriften. Daarin werd precies uitgelegd hoe de Republiek in elkaar zat en waarom er een crisis was. Natuurlijk bedachten ze ook oplossingen. Een tijdschrift met veel invloed was 'De Kruyer'.

Trots op hun land

Langzaam kwam er ook iets anders naar boven in de discussie. Mensen voelden zich niet meer alleen inwoner van een stad of gewest, maar ook burger van het land. Daarom werd 'trots zijn op hun land' steeds belangrijker. De patriotten wilden dat de Republiek der Verenigde Nederlanden niet een groep gewesten was die samenwerkten, maar echt één land. Een twistpunt daarbij was de vraag hoe burgers inspraak in de politiek moesten krijgen.

Ze wilden de macht overnemen

De patriotten richtten 'vrijkorpsen' op. Dat waren verenigingen van gewapende burgers. Ze wilden de macht overnemen. Stadhouder Willem V voelde zich al snel niet meer veilig in Den Haag en trok zich terug in Nijmegen. In 1787 stuurde de koning van Pruisen zijn leger om de orde te herstellen. Hij deed dat op verzoek van zijn zus Wilhelmina, de vrouw van Willem V. De vrijkorpsen van de patriotten konden niet op tegen de goed getrainde Pruisische soldaten. Ze verloren de opstand. In 1795 kwam er alsnog een einde aan de Republiek. De Franse Republikeinen hadden net hun eigen koning weggestuurd en kwamen de patriotten te hulp.

 


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8