Napoleon Bonaparte 1769-1821

Je kunt niet over de geschiedenis van Nederland praten zonder naar het buitenland te kijken. Want wat daar gebeurt, heeft vaak ook gevolgen voor ons. Dat geldt zeker voor het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw. Toen was in Frankrijk namelijk Napoleon Bonaparte de baas. Vanwege zijn 1,67 meter lengte werd hij ook wel de 'kleine korporaal' genoemd.  En hij heeft heel veel invloed gehad op de geschiedenis van Nederland.

De ene oorlog na de andere

Napoleon was een militair. In 1799 zette hij de Franse regering aan de kant en nam hij de macht over. In Frankrijk én in alle gebieden die Frankrijk had veroverd - dus ook in Nederland. Daarna startte Napoleon als generaal oorlogen tegen de keizer van Oostenrijk, de Russische tsaar en de Engelse koning.
Als keizer regeerde hij vanaf 1806 over bijna heel Europa. Hij was een 'verlicht despoot'. Dat betekent dat hij alleen de baas was, maar hij wilde wel op een 'moderne' manier regeren.

Frankrijk moest alles eerst goedkeuren

De Nederlandse Republiek was al in 1795 door de Fransen veroverd. De Fransen kregen daarbij hulp van Nederlandse patriotten. De  Bataafse Republiek (zo heette Nederland toen) bleef zogenaamd onafhankelijk van Frankrijk. In het echt was dat niet zo. Voor de meeste beslissingen moesten de Fransen eerst goedkeuring geven.
In 1806 besloot Napoleon dat zijn broer Lodewijk koning van Holland werd. Nederland was toen opeens een koninkrijk. Maar in 1810 was dat alweer voorbij. Napoleon zette zijn broer af en maakte Nederland onderdeel van het Franse Keizerrijk. Drie jaar later, in 1813, werd Napoleon verslagen en op het Franse eiland Elba gevangengezet. Nederland werd weer onafhankelijk.

Vier namen voor Nederland

Nederland heeft in de Franse tijd dus vier verschillende namen gehad:

• Bataafse Republiek (1795-1801)
• Bataafs Gemenebest (1801-1806)
• Koninkrijk Holland (1806-1810)
• Onderdeel van het Franse Keizerrijk (1810-1813)

Iedereen moest een familienaam kiezen

Napoleon is heel belangrijk geweest voor de Europese geschiedenis. Dat komt omdat hij veel veranderde in de landen die bij zijn keizerrijk hoorden. Hij zorgde voor een 'moderne' regering, met duidelijke wetten. Iedereen was voortaan gelijk voor de wet en een rechtszaak was altijd openbaar. Napoleon voerde overal de meter en de kilogram in. Heel handig, want tot die tijd waren maten en gewichten in veel landen anders.
Aan Napoleon danken veel mensen hun familienaam, want hij zorgde ervoor dat iedereen werd ingeschreven bij de burgerlijke stand. Daarvoor moest iedere familie die nog geen achternaam had een familienaam kiezen.

De kilo en de meter zijn nooit meer afgeschaft

De Nederlanders reageerden verschillend op deze vernieuwingen. Sommigen vonden de Code Napoléon, zo heette het Franse wetboek, een enorme verbetering. Het nieuwe wetboek was volgens hen veel beter. Het nieuwe wetboek maakte bijvoorbeeld geen verschil meer tussen gewone mensen en edelen. De mensen die tegen de Code Napoléon waren, vonden dat Napoleon geen rekening hield met de plaatselijke gewoonten en afspraken. Ook met de dienstplicht voor jonge mannen waren veel mensen het niet eens. Zeker niet toen er steeds meer oorlogen kwamen waar soldaten voor nodig waren.
Toen Napoleon was verslagen, dacht niemand erover om zijn veranderingen weer af te schaffen. Het nieuwe wetboek bleef bestaan, net als veel andere moderniseringen.