Verwijzingen

Er op uit

• Leiden: Stedelijk Museum De Lakenhal

• Enschede: Twentsewelle

• Rotterdam: Nationaal Onderwijsmuseum Proef de sfeer van de 19de eeuwse klaslokalen

• Arnhem: Nederlands Openluchtmuseum 19de-eeuwse huizen en boerderijen, huisnijverheid Educatief Project kinderarbeid

• Tilburg: Nederlands Textielmuseum
  

• Overdinkel: Grenshistorische Smokkel- en Textielmuseum

• Leeuwarden: Museum de Grutterwinkel

• Enkhuizen: Zuiderzeemuseum - edacatieve programma's Aan het werk, Leven als een stadskind en De klas uit 1930

• Ootmarsum: Openluchtmuseum

Boeken en films

• Arend van Dam & Alex Wolf, De wet van Samuel van Houten (pagina 116 t/m 117) in: Lang geleden... (8+)

• Martine Letterie, Broer in de fabriek (8+)

• Catherine Chambers, Kinderarbeid (10+ info)

• Jan Paul Schutten, Neeltje Doff (pagina 114 t/m 128) in: Kinderen van Nederland (11+)

• Jacques Vriens, Weg uit de Peel (11+)

• Simone van der Vlugt: Zwarte sneeuw (13+)

Informatief

• J.J. Cremer, Kinderarbeid : J.J. Cremer en de Leidse fabriekskinderen

• J.A. van Drongelen, Kinderarbeid

• Netty Gabel en Klaas Jansma, Jachten en jagen : schipperskinderen aan boord

• Kind aan de ketting : opgroeien in slavernij toen en nu

• G.K. Lieten, Kinderarbeid : prangende vragen en contouren voor onderzoek

• Peter de Ruiter, Een wereld voor kinderen : opgroeien zonder kinderarbeid

• Willemien Schenkeveld, Het Kinderwetje van Van Houten : sociale wetgeving in de negentiende eeuw

• E. Benjamin Skinner, Mensenhandel op klaarlichte dag

Romans en verhalen

• Louis Paul Boon, Pieter Daens, of Hoe in de negentiende eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht

Beeld en geluid

• Stijn Coninx, Daens

Informatief

• Willemien Schenkeveld, Het kinderwetje van Van Houten. (Verloren verleden 22) Hilversum 2003.

• Willemien Schenkeveld, 'Maastricht: de fabrieken van Petrus Regout. Kinderarbeid en de wet-Van Houten', in Jan Bank en Marita Mathijsen, Plaatsen van herinnering. Nederland in de negentiende eeuw. Amsterdam 2006,p. 312-325.

• Theo Thijssen, In de ochtend van het leven. Jeugdherinneringen. Amsterdam 1996 (1e dr. 1941).

Beeld en geluid

• Films over kinderarbeid

  De educatie-afdeling van Movies that Matter begeleidt en adviseert scholen bij de vertoning van mensenrechtenfilms op school. Over de kinderarbeid zijn diverse geschikte titels beschikbaar, waaronder onderstaande titels. Voor meer informatie kunt u terecht bij Movies that Matter: educatie@moviesthatmatter.nl of 020-7733624 (zie ook http://www.moviesthatmatter.nl/)

  China Blue (Micha X Peled, USA, 2005, 87 of 50 minuten). Documentaire
  Vakken: ckv-ma-lb-fil-ec

  Jaarlijks verruilen 130 miljoen, vaak piepjonge Chinezen het platteland voor een leven in de fabriek. Met het salaris dat ze verdienen, helpen ze hun achtergebleven familieleden. De 16-jarige Jasmine is een van hen. Ze werkt als losse-draadjesknipperin een jeansfabriek en woont met haar vriendinnen op het terrein van de fabriek, met twaalf meiden op een kamer. Haar loon is 6 dollarcent per uur en overuren worden niet extra betaald. In haar dagboek beschrijft Jasmine haar dagelijks bestaan: over de lange uitzichtloze dagen op de werkvloer, het ongezonde eten en de heimwee naar haar familie. China Blue schetst China's overgang naar het kapitalisme, waar arbeidswetten een dode letter zijn en vakbondsacties bij wet verboden. Hoe het succes van de Chinese exportindustrie en de winst van de westerse zakenwereld berust op praktijken die ons erg aan slavernij doen denken.

  Arif Hossein/ETV Dhaka (Ole Tjornberg, Denemarken 2004, 28 minuten). Documentaire

  Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat beschildert de 13-jarige Arif Hossein uit Bangladesh riksja's voor slechts een paar centen loon. Naast dit zware werk gaat hij ook naar school en werkt hij met een team van jongeren voor een populair televisieprogramma:Mukto Khobor ('Vrij nieuws'). Het programma wordt gemaakt door en voor kinderen en laat zien hoe kinderen in Dhaka, de hoofdstad van Bangladesh, het slachtoffer zijn van kinderarbeid. Tevens onderstrepen de jongeren het belang van een goede opleiding. Via deze weg proberen zij fabrieksdirecteuren te overtuigen kinderen naar school te laten gaan. Aan de hand van Arifs persoonlijke verhaal laat regisseur Ole Tornbjerg zien dat de kinderen van Dhaka moeten zien te overleven in zware sociale omstandigheden.

  The Devil's Miner (Kief Davidson, USA/Duitsland, 2005, 82 minuten) Speelfilm
  Vakken: ckv-ma-lb-ak (Engelstalig)

  De 14-jarige Basilio Vargas uit Bolivia werkt na school in een 500 jaar oude zilvermijn. Diep in de berg is het stoffig, heet, donker en levensgevaarlijk. Volgens de bevolking heeft de duivel Tio het daar voor het zeggen. Zijn beeld, voorzien van horens, rode ogen en scherpe tanden, wordt overal in de mijnschachten vereerd met offers van cocablaadjes, sigaretten en alcohol.

Websites

• Nationaal Historisch Museum: Het kinderwetje van Van Houten

• Kennisnet: Kinderarbeid

• Cultuurwijs: Kinderarbeid in Nederland

• Cultuurwijs: Kinderarbeid in de Twentse textielindustrie

• Klokhuis: Zwarte sneeuw Kinderarbeid in de mijnen

• Worldvision: Kinderarbeid

• Historisch Centrum Leeuwarden: Op stap met Hidde en Hiske. Jong yn 1910 Educatief project voor groep 5

• Collectie Utrecht: Houten schooltas en het kinderwetje van Van Houten

• Een gevarieerde en leuke manier om kinderen kennis te laten maken met dit venster: http://canon-pad-kinderarbeid

• Schoolbieb.nl: Kinderarbeid (groep 5/6)

• Schoolbieb.nl: Kinderarbeid (groep 7/8)

• Schoolbieb.nl: Verzet tegen kinderarbeid (po-docent)

• Schoolbieb.nl: Kinderarbeid (vo)

• Schoolbieb.nl: Verzet tegen kinderarbeid (vo-docent)

• Vroeger & Zo (Schooltv): Werkstuk Kinderarbeid

• Kijken: Vroeger & Zo (Schooltv) Kinderarbeid

• Kijken: Kaaskoppen en Waterlanders Aflevering 5