Karel de Grote 742-814

Keizer van het Westen

Lees voor...

Er zijn maar weinig mensen die nooit van Karel de Grote hebben gehoord. Hij was een van de belangrijkste koningen van de middeleeuwen. Karel werd in 771 koning van het Rijk der Franken. Wat nu Nederland heet, hoorde daar ook bij.

Eerst koning, toen keizer

Zolang als Karel koning was, heeft hij oorlog gevoerd. Tegen de moslims in het zuiden (Spanje en Portugal). Tegen de Langobarden uit wat nu Italië is en tegen de Denen en de Saksen in Noordwest-Europa.
Maar het was niet voor niets. Karel maakte het Frankische Rijk veel groter, bijna net zo groot als heel Europa. Hij werd zo machtig dat de paus hem in het jaar 800 – op eerste kerstdag – tot keizer over het Westen kroonde.

Karel werd geholpen door zijn ‘leenmannen’

Karels rijk was zo groot dat hij het onmogelijk alleen kon besturen, daarom stelde hij ‘leenmannen’ aan – ook wel ‘vazallen’ genoemd. Die leenmannen moesten hem 'met raad en daad’ bijstaan. Zij waren krijgslieden in zijn leger en moest hem raad geven in regeringszaken. In ruil daarvoor kregen zij van hem een ‘leen’. Een leen was een groot gebied waar zij de baas over werden. De mensen die er woonden moesten aan de leenman belasting betalen. Dat kon geld zijn, eten of andere spullen. Vaak leenden de leenmannen op hun beurt weer delen van hun leen aan ‘achterleenmannen’. Zodra de leenman stierf, werd de leen weer van Karel. In de loop van de tijd veranderde dit. De leenmannen zagen hun leen als hun bezit. Het ging van vader op zoon. Zo werden de leenmannen steeds minder afhankelijk van hun leenheer Karel de Grote.

Een oorlog die 33 jaar duurde

Karel had overal in zijn rijk paleizen, ook wel ‘paltsen’ genoemd. Hij reisde van palts naar palts om er met de leenmannen regeringszaken te regelen. Karels palts in onze omgeving heette de Valkhof en stond in Nijmegen. Hier hield hij zich bezig met de problemen in Friesland. Vanuit de Valkhof volgde hij ook de oorlog tegen de Saksen. Karel was christen en voerde vaak oorlog tegen volkeren die dat niet waren. In totaal voerde Karel wel 50 oorlogen. De oorlog tegen de Saksen duurde wel 33 jaar! De monnik Einhard, die als eerste Karels leven beschreef, noemde deze oorlog de langdurigste, vermoeiendste en gruwelijkste oorlog.

Karel kreeg een olifant

Karel vond onderwijs, cultuur en wetenschap heel belangrijk. Hij kon zijn eigen naam maar net schrijven, maar hij was heel goed in rekenen en sterrenkunde. Karel sprak ook verschillende talen. Hij richtte scholen op voor jonge edelen. Daar kregen ze de opleiding die ze nodig hadden om het Frankische Rijk mee te kunnen besturen.
Karel legde ook contacten in het Midden-Oosten. Bijvoorbeeld met kalief Haroen al-Rasjid van Bagdad. Deze oosterse koning gaf hem als geschenk een olifant. Zo’n dier hadden de meeste Franken nog nooit gezien.

Karel was een van de grootste koningen

De laatste jaren van zijn leven woonde Karel in zijn paleis in Aken, in Duitsland. Daar is hij in 814 gestorven en begraven. Op de plaats van Karels paleis in Aken is later de Domkathedraal gebouwd. Je kunt er nog altijd zijn troon en rijk versierde grafkist bekijken.
Karel was in zijn eigen tijd al een beroemdheid. Er gingen de meest indrukwekkende verhalen over hem rond en na zijn dood zijn die verhalen flink aangedikt. Karel de Grote werd er een heilige door, die tot de grootste koningen uit de geschiedenis wordt gerekend.


groep 7 en 8