Indonesië 1945-1949

Een kolonie vecht zich vrij

Lees voor...

Proklamasi. Kami bangsa Indonesia dengan ini menjatakan kemerdekaan Indonesia …
Wij, het volk van Indonesië, verklaren hierbij dat Indonesië onafhankelijk is …
Dat zei Soekarno op 17 augustus 1945. Het was een korte bijeenkomst ergens op straat in Jakarta. Maar zo liet Indonesië de wereld weten, dat Nederlands-Indië geen  kolonie meer was en voortaan Indonesië heette.

Eigenlijk begon het al eerder

Twee dagen eerder had de Japanse bezetting zich overgegeven. Dat was het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië.
Al vóór de oorlog waren er in Nederlands-Indië steeds meer groepen die los van Nederland verder wilden. Leiders als Soekarno, Mohammad Hatta en Soetan Sjahrir wilden een zelfstandig land worden. Anderen wilden alleen meer zelf kunnen beslissen. Maar Nederland wilde niets van dit alles horen.

Ze werden in kampen gedwongen om te werken

Toen kwam in 1942 de Japanse aanval op Nederlands-Indië. Er werd hard gevochten, maar op 27 februari won Japan de slag in de Javazee. 8 maart 1942 gaf Nederlands-Indië zich over. De soldaten werden gevangengezet en de meeste Nederlanders moesten naar kampen. De mannen moesten voor de Japanners werken. De Japanners gooiden ook de hele regering omver. Eigenlijk was dat al het einde van Nederlands-Indië.

Nederland liet niet los

Na 1945 probeerde Nederland de macht weer terug te krijgen. Door te onderhandelen en door geweld. Dat betekende weer vechten: de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Tweemaal zette Nederland het leger groot in. Ze werden ' politionele acties' genoemd. Het leverde niets op en op 27 december 1949 legde Nederland zich erbij neer. Voortaan was Indonesië een zelfstandig land. Nederland deed dit niet helemaal vrijwillig. Er was veel druk van het buitenland.

Ze hielden een deel vast

Een deel van Nederlands-Indië hield Nederland nog tot 1962 vast: Nieuw-Guinea. Daarna kwam het als overgang onder toezicht van de VN (Verenigde Naties). In die tijd werden de Papoea's (de bevolking van Nieuw-Guinea) gevraagd wat zij wilden. Uiteindelijk besloten ze dat Nieuw-Guinea bij Indonesië hoorde. Dat was in 1969. Voortaan waren de grenzen van de  Republiek Indonesië weer dezelfde als die van Nederlands-Indië.

Er vielen veel doden

Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog was er heftig gevochten tussen de verschillende partijen. De verliezers voelden zich na 1949 niet meer zo welkom in Indonesië. Ruim 300.000 Nederlanders, Indische Nederlanders, Papoea's en Indonesiërs verlieten het land. De meesten gingen naar Nederland. Bij de vertrekkers zaten ook 12.500 Molukse soldaten. Ze hadden gevochten in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Samen met hun gezinnen kwamen ze in 1951 naar Nederland. Ze mochten uit het leger als ze dat wilden.

Een minister zegt sorry

In 2005 was Minister Bot (van Buitenlandse Zaken) bij de viering van zestig jaar Indonesische onafhankelijkheid. Nederland maakte zo duidelijk dat Indonesië inderdaad al op 17 augustus 1945 was ontstaan. Minister Bot zei dat het Nederland speet dat het toen 'aan de verkeerde kant' had gestaan. En dat er zoveel slachtoffers waren gevallen.
Deze uitspraak was voor veel mensen in Nederland een belangrijke uitspraak, vooral voor alle mensen die deze oorlog van dichtbij hadden meegemaakt.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8