Hebban olla vogala Ongeveer 1100

Begin van de Nederlandse taal

Lees voor...

Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?
Je zou het niet zeggen, maar dit is Nederlands. Het is één van de alleroudste geschreven zinnen in de Nederlandse taal. Hij is wel 1000 jaar oud.

Dit staat er letterlijk

‘Hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij; wat wachten we nu?’ Als je dat eenmaal weet, is het niet zo moeilijk meer te bedenken wat er bedoeld wordt: 'Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve jij en ik; waar wachten we nog op?'
Het zijn waarschijnlijk twee regels uit een liefdesliedje; de oudste Nederlandstalige love song dus.

De zin was eigenlijk een testje

Een Vlaamse monnik schreef hem rond het jaar 1100 op als een ‘pennenproef’. De monnik woonde namelijk in een Engels klooster waar hij hele dagen Latijnse en Oudengelse teksten overschreef. Hij schreef met een ganzenveer die hij steeds in de inkt doopte. Zo nu en dan moest hij zijn ganzenveer aanscherpen. Om de nieuwe punt even te testen schreef hij een zinnetje op de laatste bladzijde van het boek dat hij aan het schrijven was: een pennenproef. In zo’n geval schrijf je meestal het eerste op, wat in je opkomt. Bij de monnik was het dit liefdesversje uit zijn jeugd:
‘Hebban olla vogala...’

Een Nederlands liefdesversje in een heilig boek

Het is dus toevallig dat juist dit één van de oudste geschreven Nederlandse zinnetjes is. De Nederlandse taal is nog ouder, maar tot ongeveer 1100 was het Nederlands alleen een spreektaal. Nederlandse verhalen bestonden toen alleen in de hoofden van mensen en nog niet op papier.
Dat de zin in een klooster werd opgeschreven is juist géén toeval. Heel lang waren het alleen kloostermonniken die konden schrijven. De teksten die ze schreven waren vooral kerkelijke teksten in het Latijn.
Het liefdesversje in een kloosterboek is ondertussen wel het begin van het Nederlands als geschreven taal.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8