De Hanze Van 1356 tot ongeveer 1450

Handelssteden in de Lage Landen

Lees voor...

Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen en Zwolle zijn steden die niet iedere dag in het nieuws zijn. Toch waren deze steden lang geleden het centrum van de handel in de Lage Landen. Van de 12e tot de 16e eeuw waren deze steden – en andere steden in het oosten van het land - belangrijk, welvarend en dus rijk. Deze steden waren allemaal lid van de 'Hanze'.

Samenwerken was slimmer en goedkoper

Een Hanze was een groep handelaren die samenwerkten. Ze woonden verspreid over verschillende steden en handelden in dezelfde producten. Door samen te werken konden zij goedkoper werken en in elkaars gezelschap veiliger reizen. Ze konden grote hoeveelheden producten ineens kopen of verkopen. Dat was extra voordelig. Maar minstens zo belangrijk was dat ze samen sterker stonden tegenover de landsheren, die steeds wat anders wilden.
Vanaf 1356 was de Hanze een verbond van steden, dus niet meer alleen van de handelaren in die steden. Dat werd besloten op de eerste Hanzevergadering in Lübeck (Duitsland).

Een netwerk van Spanje tot Estland

De Hanze werd een machtig netwerk van handelssteden die samenwerkten. Dit netwerk strekte zich uit over Duitsland, Nederland, België, Estland, Litouwen, Letland, Noorwegen en Polen. Veel van de handelsroutes liepen over de Oostzee. Het Hanzenetwerk stopte niet bij de grenzen van deze landen. Men dreef ook handel buiten dit gebied, met Londen en zelfs met Spaanse steden. Hanzesteden lagen vaak aan zee of aan een grote rivier, in Nederland bijvoorbeeld aan de IJssel.
De steden probeerden binnen het Hanzegebied de problemen uit de weg te ruimen die de handel belemmerden.

Koggeschepen en koopmanshuizen

Er werd druk gehandeld in producten als zout, granen, vis, hout, wijn, bier, dierenhuiden en linnen. Het vervoer ging vooral over zee en over rivieren. Daarvoor bouwden ze zogeheten koggeschepen van 15 tot 30 meter lang. De Hanzesteden groeiden en bloeiden. Ze bouwden stadsmuren, waarbinnen mooie koopmanshuizen werden gebouwd. Er kwamen opslagplaatsen en allerlei andere gebouwen die nodig waren voor de handel. De erfenis van de Hanze is nog duidelijk te zien in steden als Zutphen of Zwolle, maar ook in kleine Hanzestadjes zoals Hasselt of Doesburg.

Van de Oostzee naar Indië

Andere handelssteden als Amsterdam waren geen lid van de Hanze en daardoor een concurrent van de Hanzesteden in Nederland. In de 16e eeuw viel het Hanzeverbond uit elkaar. Vanaf dat moment werd de Oostzeehandel vooral geregeld door niet-Hanzesteden.
Antwerpen werd toen het nieuwe centrum van de handel. Dat duurde tot 1585. Toen nam Amsterdam het over. Kort daarna werd de Nederlandse handel steeds meer op de wereldzeeën gericht. De verovering van koloniën en de producten die daar werden weggehaald werden de nieuwe basis van de handel. Daardoor verloren de oude Hanzesteden hun belangrijke plek.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8