Hanza 1356 – ok. 1450

Centra handlu w Niderlandach

Długi okres od XII do XVI wieku to czas, kiedy miejscowości na wschodzie kraju, m.in. Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen i Zwolle, były ważnymi i zamożnymi centrami handlu. Miasta te zrzeszone były w związku miast handlowych - Hanzie. Początkowo Liga Hanzeatycka opierała się na współpracy kupców, którzy w różnych miastach handlowali takimi samymi produktami. Poprzez współpracę mogli oni ograniczyć koszty,  bezpieczniej podróżować, dokonywać zakupów i  sprzedaży na wielką skalę oraz zbroić się przeciw samowoli i kaprysom panów szlacheckich. Od 1356 roku Hanza zrzeszała już nie tylko kupców w poszczególnych miastach, lecz także całe miasta. Decyzja o utworzeniu związku została podjęta w 1356 roku w Lubece, mieście znajdującym się na terytorium dzisiejszych Niemiec. Niemiecka Hanza, nazywana przez Holendrów po prostu Hanzą, stała się potężną siecią centrów handlu. Współpraca pomiędzy nimi rozciągała się od Holandii i Belgii, poprzez Niemcy i Polskę, aż do Państw Bałtyckich i Norwegii. W ramach współpracy miasta starały się zwalczyć jak najwięcej utrudnień handlowych. Hanza zajmowała się także wymianą handlową z partnerami poza zasięgiem swojej sieci miast, na przykład Londynem, a nawet miastami w Hiszpanii.

Dobrze sprzedawały się przede wszystkim takie produkty jak sól, zboże, ryby, drewno, wino, piwo, skóry zwierzęce i płótno. Transport dóbr odbywał się głównie drogą morską oraz rzeczną. Wykorzystywano do tego celu tak zwane kogi, wielkie żaglowce handlowe o długości od 15 do 30 metrów.  Miasta rozwijały się i rozkwitały, ich granice poszerzały się, a kupcy budowali w okolicy liczne domy, magazyny oraz inne budynki. Hanzeatyckie dziedzictwo do dnia dzisiejszego widoczne jest nie tylko we wspomnianych miastach, lecz także w tych o wiele mniejszych, takich jak Hasselt czy Doesburg.

Dla miast niezrzeszonych w Hanzie, takich jak Amsterdam, handel przez Morze Bałtyckie był "matką handlu" - to właśnie on zapoczątkował ich rozwój gospodarczy. Oznaczało to jednak również, że miasta te musiały konkurować z centrami handlu wzdłuż rzeki IJssel. Gdy w szesnastym wieku Hanza upadła, to właśnie niezrzeszone w niej miasta stały się portami obsługującymi handel przez Morze Bałtyckie. Do 1585 roku prym pod tym względem wiodła Antwerpia, jednak później jej miejsce zajął Amsterdam. Niedługo potem Holendrzy skupili się na handlu z innymi częściami świata, bazując na podboju i eksploatacji kolonii. Zmiana stosunków gospodarczych w Europie kosztowała miasta wzdłuż rzeki IJssel utratę pozycji lidera wśród centrów handlu.


  • ok. 3000 lat p.n.e. Dolmeny Pierwsi rolnicy  
  • 47 r. n.e. – ok. 400 r. n.e. Rzymski Limes Na granicy Imperium Rzymskiego  
  • 658 – 739 Willibrord Szerzenie chrześcijaństwa  
  • 742-814 Karol Wielki Cesarz Zachodu  
  • ok. 1100 Hebban olla vogala Początki niderlandzkiego piśmiennictwa  
  • 1254-1296 Floris V Holenderski hrabia i niezadowolona szlachta  
  • 1356 – ok. 1450 Hanza Centra handlu w Niderlandach  
  • 1469? – 1536 Erazm z Rotterdamu Międzynarodowy humanista  
  • 1500-1558 Karol V Administracja centralna w zjednoczonych Niderlandach  
  • 1566 Rewolta ikonoklastów Walka religijna  
  • 1533-1584 Wilhelm Orański Od zbuntowanego szlachcica do „ojca ojczyzny”  
  • 1588-1795 Republika Polityczny unikat  
  • 1602-1799 Zjednoczona Kompania Wschodnioindyjska Zamorska ekspansja  
  • 1612 Polder Beemster Holandia i woda  
  • 1613-1662 Grachtengordel – pas kanałów Rozwój miasta w XVII wieku  
  • 1583-1645 Hugo Grocjusz Pionier nowoczesnego prawa międzynarodowego  
  • 1637 Biblia Stanowa Księga nad księgami  
  • 1606?-1669 Rembrandt Wielcy malarze  
  • 1662 Blaeu i jego Atlas Major Świat na mapie  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Morscy bohaterowie i szeroki zasięg Republiki  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Nauka w złotym wieku  
  • 1632 – 1677 Spinoza W poszukiwaniu prawdy  
  • ok. 1637 – 1863 Niewolnictwo Handel ludźmi oraz praca przymusowa w Nowym Świecie  
  • XVII i XVIII wiek Posiadłości wiejskie Dostatnie życie poza miastem  
  • 1744 – 1828 Eise Eisinga Oświecenie w Holandii  
  • 1780 – 1795 Patrioci Kryzys w Republice  
  • 1769 – 1821 Napoleon Bonaparte Okres francuski  
  • 1772 – 1843 Król Wilhelm I Królestwo Zjednoczonych Niderlandów  
  • 1839 rok Pierwsza linia kolejowa Przyspieszenie  
  • 1848 Konstytucja Najważniejszy akt prawny w państwie  
  • 1860 Maks Havelaar Oskarżenie o skandaliczne nadużycia w Indiach Wschodnich  
  • XIX wiek Sprzeciw wobec pracy dzieci Z fabryk do szkół  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Nowoczesny artysta  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Emancypacja kobiet  
  • 1914-1918 I wojna światowa Wojna i neutralność  
  • 1917-1931 De Stijl Rewolucja w projektowaniu  
  • 1929-1940 Lata kryzysu Społeczeństwo pogrążone w depresji  
  • 1940-1945 II wojna światowa Okupacja i wyzwolenie  
  • 1929-1945 Anne Frank Prześladowania Żydów  
  • 1945-1949 Indonezja Kolonia walczy o wyzwolenie  
  • 1886-1988 Willem Drees Państwo opiekuńcze  
  • 1 lutego 1953 Wielka powódź Woda jako zagrożenie  
  • od 1948 roku Telewizja Przełom w środkach masowego przekazu  
  • od ok. 1880 Port Rotterdam Wrota na świat  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Na przekór drobnomieszczańskiemu krajowi  
  • od 1945 Surinam i Antyle Holenderskie Dekolonizacja Zachodu  
  • 1995 Srebrenica Dylematy związane z utrzymaniem pokoju  
  • od 1945 Wielobarwna Holandia Społeczeństwo wielokulturowe  
  • 1959-2030? Złoża gazu Kończąca się fortuna  
  • po 1945 roku Europa Holendrzy i Europejczycy  
wersja polska