De Grondwet 1848

De belangrijkste wet van een land

Lees voor...

In de grondwet staat precies wie de macht heeft in een land en hoe hij die moet gebruiken. In de Nederlandse grondwet lees je bijvoorbeeld wat de koning doet. Wat ze mag en wat ze niet mag doen. Ook de rol van de minister-president en de ministers staat erin beschreven.

De macht van elke Nederlander

De grondwet bepaalt hoe alle andere wetten moeten worden gemaakt en wat rechters moeten doen. En - heel belangrijk - in de grondwet staat hoeveel macht het Nederlandse volk heeft. Hoe we die macht kunnen gebruiken en wanneer. Verkiezingen zijn daar een goed voorbeeld van. Dan kan elke Nederlander mee bepalen wie er in de nieuwe regering komt.

Iedereen heeft recht op een eigen leven

De grondwet begint met de rechten die burgers in de Nederlandse staat hebben. Dat zijn de grondrechten. Er staat in dat burgers het recht hebben hun eigen leven te leiden zonder dat de staat zich met hun mening, hun geloof of de keuzes die ze maken bemoeit.

De grondwet belooft dat iedereen gelijk behandeld wordt

Artikel 1 van de Nederlandse grondwet belooft dat alle mensen door de staat gelijk worden behandeld. Het mag voor de staat niet uitmaken dat ze allemaal verschillend zijn en anders over dingen denken. Het mag ook niet uitmaken of ze het eens zijn met de regering of niet.
Daarna zegt de grondwet dat iedereen het recht op zijn eigen godsdienst heeft. We hebben het recht om over alles met elkaar te praten. We mogen iedereen vertellen hoe we ergens over denken, ook als iedereen dat kan horen.
Dit zijn een paar voorbeelden van rechten die een Nederlandse burger heeft, maar er zijn er natuurlijk nog meer.

Je mag veel, maar niet alles

De staat mag burgers alleen hun vrijheid afpakken als het echt nodig is. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als die persoon een bedreiging is voor anderen. Als de Nederlandse staat iemand zijn vrijheid wil afpakken of beperken, moet het wel altijd volgens de wet gebeuren.

De koning is de baas, punt uit!

In de middeleeuwen was er geen grondwet. De koning was gewoon de baas. Hij had alle macht en hoefde zich nergens aan te houden. Later kregen sommige groepen mensen rechten. Maar pas vanaf het eind van de 18e eeuw heeft iedereen rechten. Vanaf dat moment moet iedereen die macht heeft zich aan de wet houden. Dit is voor Nederland in 1798 voor het eerst vastgelegd. De 'Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden' stamt uit 1815. Deze grondwet geldt nog steeds. De grondwet kan minder gemakkelijk worden gewijzigd dan andere wetten. Als de grondwet wordt veranderd, noemen ze dat een grondwetsherziening.

De koning kreeg minder te zeggen

Er zijn een paar grote grondwetsherzieningen geweest. Eén van de belangrijkste is die van 1848. Toen vond Koning Willem II het goed dat de grondwet werd veranderd. Dat was best bijzonder, want het betekende dat de koning - hij dus - minder macht kreeg en het volk meer.
Deze 'Grondwet van 1848' wordt gezien als het begin van de democratie. Een beroemde man - Thorbecke - heeft hem opgesteld.

Maar de mensen juist meer

Het volk kreeg wel meer macht in deze 'nieuwe' grondwet, maar stemmen mocht nog lang niet iedereen. Alleen rijke, edele en geleerde mannen kregen kiesrecht. Pas in 1917 kwam er  kiesrecht voor alle mannen. Voor vrouwen duurde dat tot 1919. Zij mochten bij de verkiezingen in 1922 voor het eerst stemmen. Toen pas is het vrouwenkiesrecht ook in de grondwet opgenomen.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8