Posiadłości wiejskie XVII i XVIII wiek

Dostatnie życie poza miastem

Goudestein to obecnie ratusz w Maarssen, mieście położonym na północ od Utrechtu, wzdłuż rzeki Vecht. Przez długi czas była to jedna z wielu położonych wzdłuż tej rzeki rezydencji, w której bogaci Amsterdamczycy spędzali lato.

Po przejażdżce wzdłuż rzeki staje się jasne, że jest tam wiele takich posiadłości - pałacyków, nierzadko z zachwycającymi ogrodami. Nagromadzenie rezydencji wzdłuż rzeki Vecht odzwierciedla ogromne bogactwo Amsterdamu w złotym wieku. Większość posiadłości została zbudowana w siedemnastym wieku, niektóre z nich później. Bogaci kupcy wraz z rodzinami chętnie uciekali w miesiącach letnich z miasta, by mieszkać tam w otoczeniu natury. To wiązało się z przeprowadzkami na dużą skalę, które odbywały się głównie z użyciem barek. Przenosiła się rodzina, a wraz z nią służba i wiele sprzętów domowych. Mężczyźni bywali w rezydencjach okazjonalnie, praca często zatrzymywała ich w miastach.

Goudestein to podręcznikowy przykład ówczesnego dworku. W 1608 roku amsterdamski handlarz Jan Jacobszoon Huydekoper zakupił w Maarssen duże gospodarstwo. Jego syn Joan, ważna osobistość w Amsterdamie (kilka razy został wybrany na burmistrza), w dwadzieścia lat po jego kupnie zlecił budowę dworku Goudestein. W 1754 roku siedemnastowieczny dom został zburzony, a w jego miejsce powstał obecny pałacyk. Aż do dwudziestego wieku był on zamieszkany przez rodzinę  Huydekoper. W 1955 roku został wykupiony przez gminę i przekształcony w ratusz.

Wpływowi Amsterdamczycy zapraszali do swoich wiejskich dworków wielu gości: przyjaciół z własnego kręgu społecznego, ale także artystów i intelektualistów. W Goudestein nocował również w 1656 roku znany poeta i uczony, Constantijn Huygens. Rezydencja najwidoczniej przypadła mu do gustu, napisał o niej w każdym razie trzy pogodne wiersze.

Ogrody przynależące do posiadłości od zawsze budziły podziw. Ich układ inspirowany jest francuskim formalnym stylem architektury ogrodowej, ze sztywnymi geometrycznymi wzorcami. Stanowił on punkt wyjścia do rozwinięcia się własnego, "holenderskiego" stylu: również sztywnego i geometrycznego, lecz połączonego z barokowymi elementami i fantazyjnymi dodatkami, takimi jak charakterystyczne altany, kanały, fontanny i labirynty. Nie dziwi więc, że każdy chciał się poszczycić swoim ogrodem - jeden był piękniejszy i większy od drugiego.

Letnie życie arystokratów w rezydencjach miało swoją kontynuację w osiemnastym wieku, pomimo iż sytuacja ekonomiczna Holandii była w gorszym stanie. Zamożne rodziny najwidoczniej czerpały tymczasowo środki ze zgromadzonego uprzednio rodzinnego kapitału. Obecnie wiejskie dworki nie są już prywatnymi rezydencjami, lecz turystycznymi atrakcjami i prestiżowymi siedzibami biur i partii.


  • ok. 3000 lat p.n.e. Dolmeny Pierwsi rolnicy  
  • 47 r. n.e. – ok. 400 r. n.e. Rzymski Limes Na granicy Imperium Rzymskiego  
  • 658 – 739 Willibrord Szerzenie chrześcijaństwa  
  • 742-814 Karol Wielki Cesarz Zachodu  
  • ok. 1100 Hebban olla vogala Początki niderlandzkiego piśmiennictwa  
  • 1254-1296 Floris V Holenderski hrabia i niezadowolona szlachta  
  • 1356 – ok. 1450 Hanza Centra handlu w Niderlandach  
  • 1469? – 1536 Erazm z Rotterdamu Międzynarodowy humanista  
  • 1500-1558 Karol V Administracja centralna w zjednoczonych Niderlandach  
  • 1566 Rewolta ikonoklastów Walka religijna  
  • 1533-1584 Wilhelm Orański Od zbuntowanego szlachcica do „ojca ojczyzny”  
  • 1588-1795 Republika Polityczny unikat  
  • 1602-1799 Zjednoczona Kompania Wschodnioindyjska Zamorska ekspansja  
  • 1612 Polder Beemster Holandia i woda  
  • 1613-1662 Grachtengordel – pas kanałów Rozwój miasta w XVII wieku  
  • 1583-1645 Hugo Grocjusz Pionier nowoczesnego prawa międzynarodowego  
  • 1637 Biblia Stanowa Księga nad księgami  
  • 1606?-1669 Rembrandt Wielcy malarze  
  • 1662 Blaeu i jego Atlas Major Świat na mapie  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Morscy bohaterowie i szeroki zasięg Republiki  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Nauka w złotym wieku  
  • 1632 – 1677 Spinoza W poszukiwaniu prawdy  
  • ok. 1637 – 1863 Niewolnictwo Handel ludźmi oraz praca przymusowa w Nowym Świecie  
  • XVII i XVIII wiek Posiadłości wiejskie Dostatnie życie poza miastem  
  • 1744 – 1828 Eise Eisinga Oświecenie w Holandii  
  • 1780 – 1795 Patrioci Kryzys w Republice  
  • 1769 – 1821 Napoleon Bonaparte Okres francuski  
  • 1772 – 1843 Król Wilhelm I Królestwo Zjednoczonych Niderlandów  
  • 1839 rok Pierwsza linia kolejowa Przyspieszenie  
  • 1848 Konstytucja Najważniejszy akt prawny w państwie  
  • 1860 Maks Havelaar Oskarżenie o skandaliczne nadużycia w Indiach Wschodnich  
  • XIX wiek Sprzeciw wobec pracy dzieci Z fabryk do szkół  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Nowoczesny artysta  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Emancypacja kobiet  
  • 1914-1918 I wojna światowa Wojna i neutralność  
  • 1917-1931 De Stijl Rewolucja w projektowaniu  
  • 1929-1940 Lata kryzysu Społeczeństwo pogrążone w depresji  
  • 1940-1945 II wojna światowa Okupacja i wyzwolenie  
  • 1929-1945 Anne Frank Prześladowania Żydów  
  • 1945-1949 Indonezja Kolonia walczy o wyzwolenie  
  • 1886-1988 Willem Drees Państwo opiekuńcze  
  • 1 lutego 1953 Wielka powódź Woda jako zagrożenie  
  • od 1948 roku Telewizja Przełom w środkach masowego przekazu  
  • od ok. 1880 Port Rotterdam Wrota na świat  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Na przekór drobnomieszczańskiemu krajowi  
  • od 1945 Surinam i Antyle Holenderskie Dekolonizacja Zachodu  
  • 1995 Srebrenica Dylematy związane z utrzymaniem pokoju  
  • od 1945 Wielobarwna Holandia Społeczeństwo wielokulturowe  
  • 1959-2030? Złoża gazu Kończąca się fortuna  
  • po 1945 roku Europa Holendrzy i Europejczycy  
wersja polska