De Atlas Major 1662

De wereld in kaart

Lees voor...

Wereldberoemd zijn de Nederlandse atlassen en kaarten van de familie Blaeu (spreek uit: Blauw) uit Amsterdam. Vooral de Atlas Major was de mooiste atlas van de wereld zoals die toen bekend was. Blaeu maakte zijn kaarten en atlassen in de 17e eeuw, toen de Republiek der Verenigde Nederlanden haar Gouden Eeuw beleefde.

Nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon

Amsterdam groeide en groeide. Het was het centrum van de wereldhandel, van koloniën overzee en van rijkdom. In zo’n stad was geld genoeg en er kwamen mensen van over de hele wereld. Een prima plek dus voor een bedrijf in kaarten en atlassen. De kopers waren zeelieden en kooplieden die voor hun reizen goede kaarten nodig hadden. Maar ook rijke burgers waren nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon. Zij gaven maar al te graag geld uit aan mooie, dure atlassen of prachtig gemaakte wereldbollen.

Willem Blaeu had gevoel voor zaken doen

Blaeu had goed gezien dat er belangstelling was voor kaarten en atlassen. Vanaf de tweede helft van de 16e eeuw waren ‘caertschrijvers’ (kaartenmakers) in Enkhuizen en Edam al op zoek naar geschikte kaarten. Ze gebruikten er buitenlandse voorbeelden voor. Willem Janszoon Blaeu had een goed gevoel voor zaken. Toen hij over het werk van de kaartenmakers hoorde, zag hij er handel in. Hij ging in de leer bij de beroemde Deense sterrenkundige Tycho Brahe. Toen hij terugkwam, begon hij zijn eigen bedrijf in kaarten en atlassen in Amsterdam.

Kletsen met reizigers en veel lezen

Zijn allereerste gedrukte kaarten (1605) vielen meteen op door de kwaliteit en de vernieuwingen die hij erin aanbracht. Blaeu ging er niet zelf op uit om alles na te meten. Hij gebruikte bestaande kaarten voor zijn ontwerpen. Die vulde hij aan met nieuwe kennis uit scheepsjournaals, reisverslagen en gesprekken met zeelieden. De kaarten en atlassen van Blaeu stonden al snel overal bekend als heel goed.

De hele wereld in een atlas

Na zijn dood erfde Willems zoon Joan het bedrijf. Dat was in 1638. Joan maakte het familiebedrijf nog veel groter. Hij bracht heel veel nieuwe kaarten en atlassen uit. De beroemdste daarvan is de Atlas Major uit 1662. Hij kwam in verschillende delen en talen op de markt. In bijna zeshonderd kaarten en duizenden pagina’s beschrijvingen bracht deze meerdelige atlas de wereld van toen in kaart.

De kaarten klopten niet helemaal

De atlas liet zien hoeveel meer ze over de wereld te weten waren gekomen door ontdekkingsreizen en de handel overzee. De kaarten zelf waren prachtig gemaakt, maar niet altijd nieuw. Ze waren vaak al eerder gedrukt en klopten niet helemaal meer. Maar dat maakte niet uit, iedereen vond het toch een geweldige atlas. Mensen wilden dit mooie boek heel graag hebben, ook om ermee op te scheppen. Liefst kochten ze de grote atlas met een dure leren omslag.
Blaeu had met zijn Atlas Major de wereld van toen binnen handbereik gebracht in de mooist denkbare uitvoering.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8