Aletta Jacobs 1854-1929

Mannen en vrouwen dezelfde rechten

Lees voor...

Aletta Jacobs werd in 1871 toegelaten tot de universiteit. Niks bijzonders, zul je misschien zeggen, maar dat was het wel. Ze was namelijk de allereerste vrouw die in Nederland officieel naar de universiteit mocht.

Alleen jongens mochten naar de universiteit

Aletta was 17 jaar en zat nog op school toen ze minister-president Thorbecke een brief schreef. Daarin vroeg ze ‘toegang tot academische lessen’, want ze wilde heel graag dokter worden. Thorbecke antwoordde binnen een week, maar niet aan Aletta zelf! Hij schreef haar vader dat het goed was. Door Aletta’s brief gingen de Nederlandse universiteiten open voor meisjes.
Vóór die tijd mochten alleen jongens studeren. Alleen Anna Maria van Schurman had in de 17e eeuw ooit wat lessen mogen volgen in Utrecht. Anna Maria was een geleerde vrouw die meer dan tien talen beheerste! In de collegezaal moest ze wel achter een gordijntje zitten om de jongens niet af te leiden.

Aletta zorgde voor een plek om even te zitten

Haar hele leven is Aletta Jacobs voor de rechten van vrouwen opgekomen. Toen ze eenmaal arts was, hielp ze vrouwen aan voorbehoedmiddelen. Daardoor werden ze niet meer ieder jaar zwanger. Maar daar bleef het niet bij. Aletta kwam veel winkelmeisjes tegen met allerlei lichamelijke klachten. Die klachten kregen ze doordat ze op hun werk wel 11 uur aan één stuk moesten blijven staan. Dankzij Aletta Jacobs kwam er een wet die winkels verplichtte om ‘zitgelegenheid’ voor het personeel te regelen.

Aletta vocht haar hele leven voor vrouwen

Aletta vocht ook vijftig jaar lang voor vrouwenkiesrecht. In die tijd mochten vrouwen niet stemmen zoals nu. Alleen mannen die rijk genoeg waren om belasting te kunnen betalen, hadden kiesrecht. Zij bepaalden wie er in een nieuwe regering kwam.
Aletta voerde haar strijd met anderen die ook gelijke rechten voor vrouwen wilden. Deze vrouwen waren de eerste ‘feministen’. Ze waren heel actief. Ze organiseerden tentoonstellingen, maakten kranten en schreven over vrouwenkiesrecht. Ze demonstreerden en boden de regering petities aan. Met die petities vroegen ze de regering of de tweede kamer om de wet te veranderen. Het duurde tot 1919 voor het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd. In 1922 mochten de Nederlandse vrouwen – eindelijk – voor het eerst naar de stembus. Aletta Jacobs was toen 68 jaar oud.

Gelijke rechten voor iedereen

Politiek is eeuwenlang een mannenwereld geweest, net zoals de universiteit, de kerk en het leger. Mannen waren de baas en vrouwen moesten doen wat mannen vonden dat ze moesten doen. Vrouwen telden niet echt mee. Ze moesten voor het huishouden en de kinderen zorgen, en dat was het wel zo’n beetje. Daar is altijd kritiek op geweest, maar pas in de 20e eeuw kwamen de echte veranderingen. In 1919 zorgden feministen voor vrouwenkiesrecht. Daarna was het tot de jaren zestig stil. Toen lieten nieuwe feministen van zich horen: ‘dolle mina’s’. Zij wilden ‘de vrouw bevrijden’. Ze wilden meer dan het huisvrouwenbestaan van hun moeders. Ze wilden echt gelijke rechten.
In 1980 werd de ‘wet op gelijke behandeling’ aangenomen, die zegt dat alle mensen gelijk zijn, dezelfde rechten en plichten hebben en dus allemaal hetzelfde behandeld moeten worden.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8